Πολύτιμο δείγμα του αυθεντικού Αττικού τοπίου,όαση πρασίνου για το νέο παρατηρητή πουλιών της Αττικής!

 Το Δάσος Συγγρού αποτελεί μια έκταση 1000 στρεμμάτων επί της Λεωφόρου Κηφισίας στο ύψος  Αμαρουσίου. Στο μεγαλύτερο μέρος του καλύπτεται από Δάσος Χαλεπίου Πεύκης (Pinushalepensis) που θυμίζει τα μεγάλα δάση του Πεντελικού Όρους που στόλιζαν κάποτε με την πυκνή τους κόμη τις βαριές παρυφές της Αθήνας. Μεμονωμένα άτομα Κουκουναριάς (Pinuspinea) και συστάδες Κυπαρισσιού (Cypressussempervirens) απατώνται σε διάφορα σημεία ενώ τμήματα του άλσους καλύπτονται από μακκία βλάστηση και φρύγανα. Την άνοιξη και το φθινόπωρο μπορεί να συναντήσει κανείς πληθώρα αγριολούλουδων όπως τα είδη Aliumneapolitanum, Aliumroseum, Anemonecoronaria, Anemonepavonina, Cerinthemajor, Crocuscancelatus, Crupinacrupinastrum, Cyclamengraecum, Cynoglossumcreticum, Globulariaalypum, Ranunculusficaria, Salviaverbenaceae, Onobrychisebenoides, Nigelladamascena, Convolvuluselegantissimus, Barliarobertiana, Orcispapilionaceae, Orphrysheldreichii, Serapias κ.α

Στο νότιο και δυτικό τμήμα καλλιεργούνται αμυγδαλιές, φιστικιές και αμπέλια. Επίσης υπάρχουν διάφορα κτίρια από τα οποία ξεχωρίζει και δεσπόζει στην βορειοδυτική πλευρά του κτήματος ο νεοκλασικός πύργος του Ανδρέα Συγγρού δημιούργημα του Ερνέστου Τσίλλερ. Για όλα αυτά το Άλσος Συγγρού έχει χαρακτηριστεί ως Τοπίο Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους. (ΦΕΚ 968/1991)και ανευρέσεως αρχαιολογικών ευρυμάτων.

Η σημαντικότερη φυσική αξία όμως του Άλσους είναι ο φτερωτός του κόσμος, τα πουλιά, που εκμεταλλευόμενα την διόλου ευκαταφρόνητη για τα μέτρα της πόλης και των πάρκων της, ποικιλία βιοτόπων που προσφέρει ( δάσος, μακκί, φρύγανα, οπωρώνες, αμπελώνες, κτίρια, ανοιχτές εκτάσεις), το γεμίζουν με την παρουσία και τις φωνές τους, ιδίως κατά τη ν διάρκεια των μεταναστευτικών περιόδων.

Ο παρατηρητής πουλιών περπατώντας στους δρόμους και τα μονοπάτια του δασοκτήματος μπορεί να παρατηρήσει τουλάχιστον 52 είδη πολιών. Έτσι, στην κόμη του πευκοδάσους μπορεί να δει σχετικά εύκολα όλες τις εποχές του χρόνου, Καλόγερους (Parusmajor) Ελατοπαπαδίτσες ( Parusater), Γαλαζοπαπαδίτσες (Paruscaeruleus) και Πυροβασιλικούς (Regulusignicapillus) πολλές φορές σε μικρές θορυβώδεις ομάδες, να ψάχνουν για << λαχταριστές>> προνύμφες που κρύβονται στα κλαδιά των πεύκων. Συχνά τους συντροφεύουν Αιγίθαλοι ( Aegithaloscaudatus), σε μικρές ομάδες, μαζί με αεικίνητους Δεντροφυλλοσκόπους ( Phylloscopuscollybita) που τριγυρνούν στα φυλλώματα. Κοτσύφια ( Turbusmerula), Καρακάξες ( Picapica) και Κίσσες ( Garrulusglandarius) είναι κοινό θέαμα σε όλη την έκταση του πευκοδάσους, όλο τον χρόνο. Νωρίς κατά τη χειμερινή περίοδο εμφανίζονται σε μεγάλους αριθμούς, εκτός από τα Ψαρόνια ( Sturnusvulgaris) που σκοτεινιάζουν τον ουρανό με τα μεγάλα κοπάδια τους, οι Κοκκινολαίμηδες ( Erithacusrubecula) και λίγο αργότερα οι Τσίχλες (Turdusphilomelos).

Στους κορμούς των δένδρων ψάχνουν για τροφή σκαρφαλώνοντας σαν επιδέξιοι αναρριχητές οι Καπνοδενδροβάτες ( Certhiabrachydactyla), Χαμηλότερα στον υπόροφο του δάσους και στις θαμνώδεις περιοχές του άλσους, καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους κυριαρχούν οι Μαυροτσιροβάκοι (Sylviamelanocephala), ενώ το Χειμώνα οι Τρυποφράκτες (Troglodytestroglodytes) και οι Μαυροσκούφηδες (Sylviaatricapilla) κάνουν αισθητή την παρουσία τους, με τις χαρακτηριστικές τους φωνές.

Στις θαμνώδεις εκτάσεις της βορειοανατολικής και ανατολικής πλευράς ο παρατηρητής θα συναντήσει Θαμνοψάλτες (Prunellamodularis) και Μαυρολαίμηδες ( Saxicolatorquata) ενώ μπορεί και να ξεπετάξει κάποια Μπεκάτσα (Scolopaxrusticola) που λουφάζει κάτω από τα σχίνα και τα πουρνάρια.

Τα τμήματα του Άλσους όμως με την πλουσιότερη ορνιθοπαγίδα φαίνεται ότι είναι το νότιο, το δυτικό (δίπλα στην λεωφόρο Κηφισίας) και το νοτιοανατολικό όπου κυριαρχούν οι οπωρώνες με  τις αμυγδαλιές και τις φιστικιές, ο αμπελώνας και ο ελαιώνας. Εκεί παρατηρούνται από πολύ κοινά είδη της πόλης όπως τα Περιστέρια, οι Δεκοχτούρες και τα Σπουργίτια, μέχρι ενδιαφέροντα είδη όπως ο Κοκκοθραύστης (Coccothraustescoccothraustes) και κατά τη μετανάστευση, ο Κρικομυγοχάφτης (Fidedulaalbicollis) και ο σπάνιος Νανομυγοχάφτης ( Ficedulaparva).

Κατά τη μεταναστευτική περίοδο επίσης, εμφανίζονται στους οπωρώνες Θαμνοφυλλοσκόποι (Phylloscopustrochillus) και δεκάδες Σταχτομυγοχάφτες (Muscicapastriata) που εφορμούν από μικρά κλαδάκια για να πιάσουν έντομα. Φλώροι ( Carduelischloris) διαλαλούν την παρουσία τους στα σύρματα της ΔΕΗ, μαζί με Καλόγερους, Καρδερίνες ( Cardueliscarduelis), Σκαθαράκια ( Serinusserinus) και Καρβουνιάρηδες (Phoenicurusochuros) στο εσωτερικό των οπωρώνων.

Στον αμπελώνα το χειμώνα παρατηρούνται <<αγροτικά>> πουλιά όπως Τσιφτάδες ( Miliariacalandra) και Πιβαδοκελάδες ( Anthuspratensis). Ενώ από νωρίς το φθινόπωρο η περιοχή <<πλημμυρίζει>> από τις φωνές των Σπίνων ( Fringillacoelebs). Την άνοιξη και το καλοκαίρι οι Τσαλαπετεινοί (Upupaepops) τσιμπολογούν στο έδαφος μικρά σκουλήκια ενώ Σταυλοχελίδονα ( Hirundodaurica), Λευκοχελίδονα  (Delichonubrica), Σταχτάρες ( Apusapus) και Βουνοσταχτάρες (Tachymarptismelba) πετάνε πάνω από την περιοχή κυνηγώντας ιπτάμενα έντομα.

Αρκετές είναι οι φορές που κάποιο Ξεφτέρι ( Accipiternisus) θα χαλάσει την ηρεμία εισβάλλοντας στο δάσος για να κυνηγήσει μικροπούλια ενώ συχνά θα εποπτεύουν το Άλσος  από ψηλά Βραχοκιρκινλεζα (Falcotinnuculus) Γερακίνες (Buteobuteo) ακόμα και κάποιος περαστικός Πετρίδης ( Falcoperegrinus). Στις λεύκες του νότιου τμήματος κουρνιάζουν οι Δαχτυλολαίμηδες Ψιτακκισκοι (Psitacullacrameri) που τα τελευταία χρόνια κάνουν όλο και πιο αισθητή την παρουσία τους στην περιοχή. Σίγουρα στο Άλσος, ιδιαίτερα κατά τις μεταναστευτικές περιόδους φιλοξενεί και άλλα ενδιαφέροντα είδη πουλιών, ευχάριστες εκπλήξεις για κάθε νέο και ενθουσιώδη παρατηρητή.

Πέρα από τα πουλιά, στην περιοχή ζουν και άλλα ζώα, κυρίως ερπετά όπως η Κρασπεδωτή χελώνα (Testudomagrinata)  που συναντάτε συχνά στο πευκοδάσος και στους θαμνώνες και η Πράσινη σαύρα ( Lacertaviridis).

Το κληροδότημα της Ιφιγένειας Συγγρού προς την πάλαι ποτέ Γεωργική Εταιρία Αθηνών απειλείται σήμερα από την τσιμεντοποίηση, τις πυρκαγιές και την συσσώρευση σκουπιδιών αφού περιβάλλεται από τον αστικό ιστό, συνορεύει με μία από τις μεγαλύτερες και πολυσύχναστες λεωφόρους της Αθήνας και δέχεται χιλιάδες επισκέπτες κάθε χρόνο. Για την προστασία του εκτός από το Ινστιτούτο Γεωπονικών Επιστημών (ΙΓΕ), το οποίο είναι υπεύθυνο για τη διαχείριση του, δραστηριοποιείται και ο Σύλλογος <<Φίλοι του Δάσους Συγγρού>>, με τους εθελοντές του, που από το 2003 που ιδρύθηκε και μέχρι σήμερα έχει καταφέρει να σταματήσει πολλές καταστρεπτικές ενέργειες για το Άλσος, να το διαφυλάξει από τις πυρκαγιές και να διατηρήσει, με συχνούς εθελοντικούς καθαρισμούς την περιοχή απαλλαγμένη από κάθε είδους απορρίμματα. Υποχρέωση λοιπόν όλων όσων επισκέπτονται αυτό το μοναδικό σε αξία Άλσος της Αθήνας, είναι να σεβαστούν και, γιατί όχι, να συμβάλλουν ενεργά στην προστασία του.

 

Το κείμενο είναι αναδημοσίευση του περιοδικού Οιωνός, Φεβρουάριος 2011

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται.